Πώς να καθαρίσετε τα Δεδομένα συστήματος στο Mac

Τι είναι τα Δεδομένα συστήματος στο Mac — και γιατί η διαγραφή αρχείων συχνά δεν ελευθερώνει χώρο;

Τα Δεδομένα συστήματος (σε παλαιότερες εκδόσεις του macOS ονομάζονταν «Άλλα») είναι το τμήμα του γραφήματος αποθήκευσης όπου το Mac συγκεντρώνει ό,τι δεν μπορεί να κατατάξει σε επώνυμη κατηγορία, όπως Εφαρμογές, Φωτογραφίες, Έγγραφα ή Μουσική. Δεν είναι ένας φάκελος που μπορείτε να ανοίξετε — είναι το τρέχον άθροισμα από τοπικά στιγμιότυπα APFS, cache εφαρμογών, αρχεία καταγραφής του συστήματος και των εφαρμογών, προσωρινά αρχεία, αρχεία swap της εικονικής μνήμης, παλιά εφεδρικά αντίγραφα συσκευών και δεδομένα προγραμμάτων περιήγησης, σκόρπια σε όλο τον δίσκο σας.

Επειδή εκεί καταλήγουν όλα τα υπόλοιπα, τα Δεδομένα συστήματος συμπεριφέρονται διαφορετικά από τις άλλες κατηγορίες: μεγαλώνουν αθόρυβα στο παρασκήνιο καθώς συσσωρεύονται στιγμιότυπα, οι εφαρμογές αποθηκεύουν δεδομένα σε cache και πληθαίνουν τα αρχεία καταγραφής, ενώ το macOS δεν σας δείχνει ποτέ αναλυτική λίστα με το περιεχόμενό τους. Γι' αυτό φτάνουν συχνά τα 30, τα 50 ή και πάνω από 100 GB, και γι' αυτό μοιάζει αδύνατο να τα μικρύνετε μόνο από την οθόνη «Χώρος αποθήκευσης».

Τα καλά νέα είναι ότι τα περισσότερα από όσα βρίσκονται στα Δεδομένα συστήματος μπορούν να δημιουργηθούν ξανά. Οι cache ξαναχτίζονται την επόμενη φορά που θα τις χρειαστεί μια εφαρμογή, τα αρχεία swap τα διαχειρίζεται αυτόματα το macOS και τα τοπικά στιγμιότυπα τα αραιώνει το σύστημα όταν ο χώρος στον δίσκο λιγοστεύει. Αξίζει να καθαρίσετε με το χέρι όσα το macOS αργεί να αγγίξει μόνο του: τοπικά στιγμιότυπα που δεν χρειάζεστε πια, ξεχασμένες cache εφαρμογών, παλιά αρχεία καταγραφής και λησμονημένα εφεδρικά αντίγραφα συσκευών iOS.

Πριν διαγράψετε οτιδήποτε, μία έννοια εξηγεί την πιο συνηθισμένη απογοήτευση με τα Δεδομένα συστήματος: διαγράφετε αρχεία 20 GB, αδειάζετε τον Κάδο, και ο διαθέσιμος χώρος σχεδόν δεν αλλάζει — ή αλλάζει και μετά επιστρέφει. Το macOS μετρά ορισμένα δεδομένα ως εκκαθαρίσιμα: χώρος που είναι τεχνικά κατειλημμένος, αλλά το σύστημα μπορεί να τον ανακτήσει όποτε χρειαστεί. Τα τοπικά στιγμιότυπα APFS, οι cache που ξαναδημιουργούνται και τα αρχεία που έχουν ήδη ανέβει στο iCloud ανήκουν όλα εδώ. Ο «διαθέσιμος» χώρος που δείχνει το Finder συχνά περιλαμβάνει τον εκκαθαρίσιμο, οπότε μπορεί να φαίνεται ότι έχετε περισσότερο χώρο απ' όσο πραγματικά έχετε — και, αντίστροφα, η διαγραφή ενός αρχείου που έχει καταγραφεί σε κάποιο στιγμιότυπο δεν ελευθερώνει τίποτα μέχρι να φύγει εκείνο το στιγμιότυπο.

Γι' αυτό το ίδιο Mac δείχνει διαφορετικούς αριθμούς σε διαφορετικά σημεία. Για να δείτε την πραγματική εικόνα, συγκρίνετε δύο τιμές: στο Τερματικό, η εντολή diskutil info / αναφέρει το Container Free Space, που δεν περιλαμβάνει τον εκκαθαρίσιμο χώρο, ενώ η «Λήψη πληροφοριών» του Finder για τον δίσκο εκκίνησης δείχνει τον διαθέσιμο χώρο με τον εκκαθαρίσιμο σε παρένθεση. Αν το εκκαθαρίσιμο τμήμα είναι μεγάλο, η συνηθισμένη αιτία είναι τα στιγμιότυπα — το θέμα της επόμενης ενότητας.

Στην πράξη: αν χρειάζεστε ελεύθερο χώρο αμέσως για ένα πρόγραμμα εγκατάστασης ή μια ενημέρωση, η διαγραφή αρχείων μπορεί να μην αρκεί. Ο καθαρισμός των στιγμιοτύπων είναι το βήμα που επιστρέφει πραγματικά χώρο αμέσως.

Διαγράψτε τα τοπικά στιγμιότυπα APFS (συνήθως το μεγαλύτερο κέρδος)

Το Time Machine δεν γράφει μόνο στον εξωτερικό σας δίσκο. Κρατά επίσης ωριαία τοπικά στιγμιότυπα APFS στον δίσκο εκκίνησης, ώστε να μπορείτε να επαναφέρετε πρόσφατες εκδόσεις χωρίς να είναι συνδεδεμένος ο δίσκος εφεδρικών αντιγράφων. Κάθε στιγμιότυπο «παγώνει» την κατάσταση των αρχείων σας εκείνη τη στιγμή — μαζί με αρχεία που έχετε στο μεταξύ διαγράψει — και όλα μετρούν στα Δεδομένα συστήματος. Σε ένα Mac από το οποίο έχει περάσει μεγάλος όγκος δεδομένων, μόνο τα στιγμιότυπα μπορεί να φτάνουν από 20 έως και πάνω από 100 GB.

Μπορείτε να τα δείτε στο Βοήθημα δίσκων: επιλέξτε τον τόμο δεδομένων στην πλαϊνή στήλη και μετά Προβολή > Εμφάνιση στιγμιότυπων APFS. Η λίστα δείχνει κάθε στιγμιότυπο με την ημερομηνία δημιουργίας και το μέγεθός του. Το Τερματικό δίνει την ίδια εικόνα με την εντολή tmutil listlocalsnapshots / και σας επιτρέπει να ενεργήσετε με ακρίβεια.

Το αντίτιμο είναι απλό: αν διαγράψετε τα τοπικά στιγμιότυπα, δεν θα μπορείτε να επαναφέρετε πρόσφατες εκδόσεις αρχείων χωρίς τον εξωτερικό δίσκο εφεδρικών αντιγράφων. Τα εφεδρικά αντίγραφα του Time Machine στον εξωτερικό δίσκο δεν επηρεάζονται. Αν λοιπόν ο δίσκος εφεδρικών αντιγράφων είναι ενημερωμένος, ο καθαρισμός των τοπικών στιγμιοτύπων σάς κοστίζει ελάχιστα· αν δεν τον έχετε συνδέσει εδώ και εβδομάδες, συνδέστε τον και αφήστε πρώτα να ολοκληρωθεί ένα εφεδρικό αντίγραφο.

1. Ανοίξτε το Τερματικό και εκτελέστε tmutil listlocalsnapshots / για να δείτε κάθε τοπικό στιγμιότυπο με τη χρονοσήμανσή του.
2. Για να ανακτήσει το macOS χώρο για εσάς, εκτελέστε sudo tmutil thinlocalsnapshots / 21474836480 4 — η εντολή ζητά από το σύστημα να ελευθερώσει περίπου 20 GB (αλλάξτε τον αριθμό των bytes όπως χρειάζεται) με τον υψηλότερο βαθμό επείγοντος, διαγράφοντας πρώτα τα παλαιότερα στιγμιότυπα.
3. Για να αφαιρέσετε αντί γι' αυτό ένα συγκεκριμένο στιγμιότυπο, εκτελέστε sudo tmutil deletelocalsnapshots ακολουθούμενο από τη χρονοσήμανση ακριβώς όπως εμφανίστηκε στη λίστα.
4. Εκτελέστε ξανά diskutil info / για να επιβεβαιώσετε ότι το Container Free Space αυξήθηκε πραγματικά.
5. Αν θέλετε να σταματήσουν να συσσωρεύονται στιγμιότυπα, ανοίξτε Ρυθμίσεις συστήματος > Γενικά > Time Machine, κάντε κλικ στις «Επιλογές…» και ορίστε τη «Συχνότητα δημιουργίας εφεδρικών αντιγράφων» σε «Χειροκίνητα» (στο macOS Monterey, απενεργοποιήστε την αυτόματη δημιουργία εφεδρικών αντιγράφων) — αλλά μόνο αν έχετε κάποιο άλλο εφεδρικό αντίγραφο σε λειτουργία.

Μην αγγίξετε το στιγμιότυπο του τόμου συστήματος, που είναι μόνο για ανάγνωση. Είναι υπογεγραμμένο και σφραγισμένο από την Apple και από αυτό εκκινεί το macOS — δεν σχετίζεται με το Time Machine και δεν μπορεί να διαγραφεί. Μόνο τα στιγμιότυπα του τόμου δεδομένων είναι δικά σας για διαχείριση.

Καθαρίστε cache και αρχεία καταγραφής με ασφάλεια

Οι cache υπάρχουν για να κάνουν τις εφαρμογές πιο γρήγορες, οπότε η διαγραφή τους είναι εκ σχεδιασμού ασφαλής: μια εφαρμογή που δεν βρίσκει την cache της απλώς τη δημιουργεί ξανά. Το αντίτιμο είναι ότι η πρώτη εκκίνηση μετά τον καθαρισμό μπορεί να είναι λίγο πιο αργή, όσο η cache ξαναγεμίζει. Τα αρχεία καταγραφής έχουν ακόμη μικρότερο ρίσκο — είναι διαγνωστικά αρχεία κειμένου που σχεδόν ποτέ δεν θα χρειαστείτε, εκτός αν διερευνάτε κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα.

Ο ένας κανόνας που μετρά: διαγράφετε τα περιεχόμενα ενός φακέλου cache, όχι τον ίδιο τον φάκελο, και τερματίζετε πάντα πρώτα την εφαρμογή. Μια εφαρμογή που γράφει στην cache της την ώρα που τη διαγράφετε μπορεί να βρεθεί σε ασυνεπή κατάσταση, και ορισμένες εφαρμογές περιμένουν να υπάρχει ο φάκελος cache τους ακόμη κι όταν είναι άδειος.

Πριν από κάθε χειροκίνητο καθαρισμό, υπάρχει ένα ακόμη ασφαλέστερο βήμα: η ασφαλής λειτουργία, ο τρόπος που προβλέπει η ίδια η Apple για να καθαρίσει το macOS cache που δεν σας αφήνει να διαγράψετε με το χέρι. Κατά την εκκίνηση σε ασφαλή λειτουργία, το macOS ελέγχει τον δίσκο εκκίνησης και αδειάζει ορισμένες cache του συστήματος, τις οποίες ξαναδημιουργεί όταν χρειαστεί. Συχνά ελευθερώνονται έτσι μερικά gigabytes, και επειδή δεν διαγράφετε τίποτα εσείς, είναι το ασφαλέστερο βήμα όλου του οδηγού. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν μια ενημέρωση του macOS αρνείται να εγκατασταθεί: ο χώρος που ελευθερώνεται μπορεί να κρατήσει μόνο μέχρι να ξαναχτιστούν οι cache, αλλά συχνά αρκεί για να ολοκληρωθεί η εγκατάσταση.

Σε Mac με Apple Silicon, τερματίστε το Mac, πατήστε παρατεταμένα το κουμπί τροφοδοσίας μέχρι να εμφανιστεί η «Φόρτωση επιλογών εκκίνησης», επιλέξτε τον δίσκο εκκίνησης, κρατήστε πατημένο το Shift και κάντε κλικ στη «Συνέχεια στην Ασφαλή λειτουργία». Σε Mac με Intel, κάντε επανεκκίνηση και κρατήστε πατημένο το Shift μέχρι να εμφανιστεί το παράθυρο εισόδου. Για να βγείτε από την ασφαλή λειτουργία, απλώς κάντε κανονική επανεκκίνηση.

1. Τερματίστε κάθε εφαρμογή της οποίας την cache σκοπεύετε να καθαρίσετε — με Command-Q, όχι απλώς κλείνοντας το παράθυρο. Για τις cache των προγραμμάτων περιήγησης, είναι ευκολότερο να χρησιμοποιήσετε τη λειτουργία εκκαθάρισης δεδομένων του ίδιου του προγράμματος.
2. Στο Finder, πατήστε Command-Shift-G, πληκτρολογήστε ~/Library/Caches και πατήστε Return. Επιλέξτε Προβολή > ως λίστας, κάντε κλικ στη στήλη «Μέγεθος» και πατήστε Command-J για να ενεργοποιήσετε τον «Υπολογισμό όλων των μεγεθών», ώστε να δείτε ποιοι φάκελοι είναι πραγματικά μεγάλοι.
3. Ανοίξτε έναν από τους μεγάλους φακέλους, επιλέξτε τα περιεχόμενά του με Command-A και μετακινήστε τα στον Κάδο με Command-Delete. Προχωρήστε στους μεγαλύτερους φακέλους έναν-έναν αντί να διαγράψετε τα πάντα μονομιάς — αν κάποια εφαρμογή δυσλειτουργήσει μετά, θα ξέρετε ακριβώς ποια cache ευθύνεται.
4. Επαναλάβετε με το /Library/Caches (χωρίς τη ~) για τις cache όλου του συστήματος και με το ~/Library/Logs για όσους φακέλους καταγραφής πιάνουν πραγματικό χώρο. Παλιά αρχεία .log και αναφορές σφαλμάτων μπορούν να πάνε στον Κάδο χωρίς συνέπειες.
5. Αδειάστε τον Κάδο όταν τελειώσετε — μέχρι τότε τα αρχεία εξακολουθούν να πιάνουν χώρο στον δίσκο και ο αριθμός των Δεδομένων συστήματος δεν θα αλλάξει.

Αποφύγετε να διαγράψετε οτιδήποτε μέσα στο /System ή στο /private, εκτός αν ξέρετε ακριβώς τι είναι. Το macOS διαχειρίζεται μόνο του αυτές τις περιοχές, και ο χώρος που πιάνουν δεν αξίζει το ρίσκο των εικασιών.

Τι άλλο υπάρχει στα Δεδομένα συστήματος: Xcode, προσομοιωτές, cache πακέτων

Όταν τακτοποιήσετε τα στιγμιότυπα και τις cache (και τα εφεδρικά αντίγραφα, που καλύπτει η επόμενη ενότητα), ό,τι απομένει εξαρτάται συνήθως από το πώς χρησιμοποιείτε το Mac. Τα εργαλεία ανάπτυξης είναι το πιο συνηθισμένο βαρύ φορτίο: τα προϊόντα build του Xcode, τα runtimes των προσομοιωτών και οι cache λήψεων των διαχειριστών πακέτων μπορούν να προσθέσουν δεκάδες gigabytes. Η κατηγορία «Δημιουργός» (Developer) της οθόνης «Χώρος αποθήκευσης», όταν εμφανίζεται, καλύπτει μόνο μέρος των δεδομένων του Xcode, ενώ οι cache των διαχειριστών πακέτων δεν εμφανίζονται εκεί καθόλου.

Αυτές οι κατηγορίες έχουν τα δικά τους όρια διαγραφής — τι ξαναδημιουργείται δωρεάν, τι κοστίζει μια μεγάλη νέα λήψη και τι δεν ανακτάται καθόλου — γι' αυτό τις καλύπτουμε σε ξεχωριστούς οδηγούς αντί να τις συνοψίσουμε εδώ.

Διαγράψτε παλιά εφεδρικά αντίγραφα iOS και μεγάλα αρχεία

Τα τοπικά εφεδρικά αντίγραφα iPhone και iPad είναι κλασική έκπληξη των Δεδομένων συστήματος: ένα μόνο εφεδρικό αντίγραφο συσκευής μπορεί να είναι 5-20 GB, και αν έχετε κρατήσει αντίγραφα από περισσότερες συσκευές — ή από ένα παλιό τηλέφωνο που δεν έχετε πια — μένουν εκεί για πάντα. Το macOS τα αποθηκεύει στο ~/Library/Application Support/MobileSync/Backup, αλλά μην τα διαγράψετε με το χέρι από το Finder· χρησιμοποιήστε την ενσωματωμένη διαχείριση, ώστε το ευρετήριο των εφεδρικών αντιγράφων να παραμείνει συνεπές. Αν διαγράψετε το τελευταίο αξιοποιήσιμο αντίγραφο μιας συσκευής, χάνετε αυτή τη δυνατότητα επαναφοράς — βεβαιωθείτε πρώτα ότι υπάρχει νεότερο τοπικό αντίγραφο ή αντίγραφο στο iCloud.

Για να ελέγξετε τα εφεδρικά αντίγραφα, συνδέστε ένα iPhone ή iPad, επιλέξτε το στην πλαϊνή στήλη του Finder και κάντε κλικ στη «Διαχείριση εφεδρικών αντιγράφων». Θα δείτε κάθε αποθηκευμένο αντίγραφο με την ημερομηνία του — διαγράψτε όσα αφορούν συσκευές που δεν έχετε πια ή όσα είναι παλαιότερα από αντίγραφο που έχετε δημιουργήσει στο μεταξύ στο iCloud.

Πέρα από τα εφεδρικά αντίγραφα, αναζητήστε μεγάλα αρχεία που απλώς έχετε ξεχάσει. Ταξινομήστε τον φάκελο «Λήψεις» κατά μέγεθος και καθαρίστε παλιά προγράμματα εγκατάστασης και εικόνες δίσκου (τα αρχεία .dmg, .pkg και .zip είναι καθαρό νεκρό βάρος μετά την εγκατάσταση). Η οθόνη «Χώρος αποθήκευσης» στις Ρυθμίσεις συστήματος προσφέρει επίσης ενσωματωμένες συστάσεις — «Αποθήκευση στο iCloud», «Βελτιστοποίηση χώρου αποθήκευσης» και «Αυτόματο άδειασμα του Κάδου» — που η Apple περιγράφει στο άρθρο υποστήριξής της για τον χώρο αποθήκευσης.

Πότε να χρησιμοποιήσετε ένα εργαλείο καθαρισμού

Ο χειροκίνητος καθαρισμός δουλεύει, αλλά έχει δύο ειλικρινή κόστη: θέλει μία ώρα ψαξίματος στους φακέλους της Library και στο Τερματικό, και εσείς αποφασίζετε αν κάθε μυστηριώδης φάκελος πολλών gigabytes μπορεί να φύγει με ασφάλεια. Αν δεν θέλετε να παίρνετε αυτές τις αποφάσεις στα τυφλά, ένα εργαλείο καθαρισμού που εξηγεί όσα βρίσκει είναι η λογική μέση λύση.

Το AskClean φτιάχτηκε ακριβώς για αυτό το πρόβλημα. Μία σάρωση χαρτογραφεί τον δίσκο σας σε 18 κατηγορίες — cache και αρχεία καταγραφής συστήματος, cache προγραμμάτων περιήγησης, Xcode DerivedData, παλιά runtimes προσομοιωτών, cache μοντέλων AI, cache διαχειριστών πακέτων, υπολείμματα εφαρμογών, μεγάλες λήψεις και άλλα — και το AI του εξηγεί κάθε στοιχείο πριν το διαγράψετε: τι είναι, αν ξαναδημιουργείται και τι θα σας κόστιζε η διαγραφή του.

Αυτό που σκόπιμα δεν κάνει είναι να αγγίζει τα στιγμιότυπα APFS. Τα στιγμιότυπα είναι τα τοπικά σημεία επαναφοράς σας, και η διαγραφή τους είναι απόφαση που εξαρτάται από τη δική σας κατάσταση εφεδρικών αντιγράφων — όχι κάτι που πρέπει να αποφασίζει μαζικά ένα εργαλείο για λογαριασμό σας. Γι' αυτά χρησιμοποιήστε τα βήματα με το tmutil παραπάνω, και αφήστε το AskClean να εντοπίσει τις κατηγορίες που μπορείτε να ελέγξετε. Η σάρωση και η προεπισκόπηση είναι δωρεάν· η ανάλυση AI και ο καθαρισμός απαιτούν Pro. Τα στοιχεία που επιβεβαιώνετε στον καθαρισμό δίσκου διαγράφονται οριστικά, γι' αυτό ελέγξτε κάθε επιλογή πριν συνεχίσετε. Η βιβλιοθήκη φωτογραφιών και τα προστατευμένα αρχεία συστήματος του macOS μένουν ανέγγιχτα· οι cache και τα αρχεία καταγραφής σε επίπεδο συστήματος αφαιρούνται μόνο αφού δώσετε έγκριση διαχειριστή.

Συχνές ερωτήσεις